Vì sao dễ hiểu lầm?
- Hai người cùng thương một người (con trai – người chồng) và cùng muốn được ghi nhận vai trò của mình.
- Hai thế hệ, hai cách làm: chăm con, nấu ăn, chi tiêu. Mẹ làm theo kinh nghiệm đã nuôi lớn cả nhà; con làm theo thông tin mới.
- Lời góp ý dễ bị nghe thành lời chê, nhất là khi mình đang mệt hoặc đang chưa tự tin.
Nguyên tắc 1: Nói điều mình muốn, không nói điều mình ghét
Trong khoá “Giao tiếp ở vị thế cao”, Master Anh Đức gọi đây là tư duy đầu tiên: mở miệng ra là để đạt được điều mình muốn. Câu “Mẹ đừng cho cháu ăn kẹo nữa” nhắc đúng thứ mình không muốn. Câu “Mẹ cho cháu ăn trái cây buổi chiều giúp con nhé, bác sĩ dặn cháu hạn chế đồ ngọt” nói rõ điều mình cần.
Nguyên tắc 2: Cụ thể, không dùng tính từ
“Mẹ đừng can thiệp nhiều” — “nhiều” là bao nhiêu? Mỗi người hiểu một kiểu. Hãy nói hành động cụ thể: “Chuyện giờ ngủ của cháu, con muốn tự quyết, còn chuyện ăn uống con rất cần mẹ góp ý.”
Nguyên tắc 3: Ghi nhận trước, đề nghị sau
Mẹ đã có mấy chục năm làm mẹ. Một câu ghi nhận thật lòng mở đường cho cả câu chuyện phía sau.
Người được ghi nhận thì dễ lắng nghe. Người bị phủ nhận thì chỉ lo tự vệ.
Mẫu câu cho 5 tình huống
| Tình huống | Có thể nói |
|---|---|
| Mẹ góp ý cách chăm cháu | “Ngày xưa mẹ nuôi anh ấy khéo thật. Bây giờ bác sĩ hướng dẫn hơi khác, con thử theo cách này hai tuần, không ổn thì con hỏi mẹ.” |
| Mẹ đến chơi không báo trước | “Mẹ đến là con vui. Mẹ nhắn con trước một hôm để con nấu món mẹ thích nhé.” |
| Bất đồng chuyện chi tiêu | “Vợ chồng con đang để dành cho … nên tháng này con chi chặt. Mẹ thấy chỗ nào con tiết kiệm được nữa thì chỉ con.” |
| Lễ Tết, giỗ chạp | “Năm nay mẹ giao cho con phần … nhé, phần còn lại con nhờ mẹ chỉ.” |
| Lời nói làm mình tổn thương | Chờ lúc bình tĩnh: “Hôm qua mẹ nói … con hơi buồn. Con biết mẹ muốn tốt cho nhà mình. Lần sau mẹ thấy chỗ nào chưa được, mẹ nói riêng với con nhé.” |
Người chồng đứng ở đâu?
- Không làm người đưa tin chuyển lời qua lại giữa mẹ và vợ.
- Chuyện của vợ chồng, chồng nói với mẹ đẻ; chuyện giữa hai người phụ nữ thì để hai người nói trực tiếp, chồng hỗ trợ khi cần.
- Vợ chồng thống nhất với nhau trước rồi mới nói với bố mẹ hai bên.
Giữ cảm xúc của mình
Không phải lời nào của người khác cũng cần ngấm vào mình. Một câu nhắc hay dùng trong khoá của Master Anh Đức: nước ngoài biển không làm chìm thuyền, chỉ nước lọt vào trong thuyền mới làm chìm. Bạn có thể nghe góp ý, giữ lại phần có ích, và để phần còn lại trôi qua. Bài Bị chê một câu, buồn cả tuần có thêm vài công cụ.
Khi không còn là bất đồng
Xúc phạm thường xuyên, kiểm soát tiền bạc, cô lập bạn khỏi gia đình mình, hay bạo lực không phải “chuyện mẹ chồng nàng dâu bình thường”. Hãy tìm trợ giúp từ chuyên gia tư vấn gia đình; có bạo lực gọi 113.
Tập cùng cả nhà
Một khoảng thời gian chung mỗi tuần giúp cả nhà gần nhau hơn: mở buổi 1 StepHi Online trên TV và cùng tập 30 phút — xem miễn phí.
Tập thử miễn phíGói StepHi OnlineNguồn
- Master Anh Đức — khoá “Giao tiếp ở vị thế cao” và “Bậc thầy giao tiếp”: nói điều mình muốn, nói cụ thể không dùng tính từ, tách cảm xúc khỏi lỗi của người khác.
- Apter, T. (2009). What Do You Want from Me? Learning to Get Along with In-Laws. W. W. Norton.
- Bài viết mang tính hướng dẫn chung, không thay thế tư vấn tâm lý gia đình.